TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU

GECİKMELİ BORSA BİLGİLERİNE ULAŞMAK İÇİN

                 VAKIF YATIRIM ve VOB İŞLEMLERİ                
 

Vakıf Yatırım Menkul Değerler A.Ş,   4 Şubat 2005 de faaliyete geçen ve süratle büyüyüp gelişen Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda müşterilerinin işlemlerine aracılık etmektedir. Vakıf Yatırım % 6 oranında iştirakinin de bulunduğu, Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda müşterilerinin gerek etkin risk yönetimi, gerekse korunma amaçlı işlemlerine uzman kadrosuyla yön vermektedir. Türkiye’nin ilk özel borsası olan VOB’da Vakıf Yatırım Menkul Değerler A.Ş., dış ticaret ve reel sektörde faaliyet gösteren müşterileri için  kur kaynaklı riskleri, bireysel ve kurumsal yatırımcılar için hisse senedi ve sabit getirili portföy risklerini minimize eden stratejiler geliştirirken, aynı zamanda  arbitraj ve yatırım amaçlı işlemlere de yön vermektedir.

Gelişmiş ülkelerdeki tüm türev piyasalar gibi Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası da, mevcut spot piyasada bulunmayan işlem türlerini ve yatırım araçlarını alternatif olarak yatırımcılara sunmaktadır. Mevcut ve yakın gelecekte eklenecek enstrümanlarıyla Vakıf Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası ’nın gelişiminde etkin bir unsur olarak yerini almaya devam edecektir.

VADELİ İŞLEM (FUTURES) PİYASALARI
İlerideki bir tarihte teslimatı / nakit uzlaşması yapılmak üzere Borsa’da oluşan fiyattan herhangi bir malın,dövizin,menkul kıymetin veya finansal göstergenin bugünden alım satımının yapıldığı piyasalardır.

VADELİ PİYASALARIN TEMEL FONKSİYONU
Risk Yönetimi: Vadeli İşlemler, gelecekte oluşabilecek istenmeyen fiyat değişimleri ve aşırı volatilite karşısında riskten korunma imkanı vermektedir. Vadeli işlem sözleşmelerini kullanarak korunma amaçlı işlem yapanlar, taşıdıkları riskleri, riske girerek kazanç elde etmek isteyen spekülatörlere devretmektedirler.

GELECEĞE YÖNELİK FİYAT OLUŞUMU: VOB’ta işlem gören vadeli işlem sözleşmelerinde oluşan fiyatlar, ilgili oldukları vadeye ilişkin olarak fiyatların ne düzeyde olabileceğine dair bilgi sağlamakta,barometre görevi üstlenmektedirler.

KİMLER İŞLEM YAPARLAR?
Korunmacılar(Hedger) :Riski azaltmak yada sıfırlamak isteyen yatırımcılardır.
Spekülatörler :Kar amacı güderek,piyasanın yönü konusunda risk alırlar.
Piyasa Yapıcıları :Alım-satım kotasyonları girerek, ilgili enstrümana likidite sağlarlar.
Arbitrajcılar :Fiyat dengesizliklerini takip ederek kar elde etmeye çalışırlar.

UZUN POZİSYON (LONG) :
- Piyasadaki fiyatların yükselmesi beklentisiyle vadeli işlem sözleşmelerinin satın alınmasıdır.

KISA POZİSYON (SHORT) :
- Piyasadaki fiyatların düşmesi beklentisiyle vadeli işlem sözleşmelerinin satılmasıdır.

UZLAŞMA FİYATI
Günlük Uzlaşma Fiyatı:
Vadeli işlem sözleşmesinde alınan pozisyon üzerinden, gün sonunda ortaya çıkan kar/zararın hesaplanmasına esas teşkil eden fiyattır.Uzlaşma fiyatı, seans sona ermeden önceki son 10 dakika içinde gerçekleşen tüm işlemlerin miktarlarlarına göre ağırlıklı fiyat ortalaması alınarak belirlenir.Eğer son 10 dakika içerisinde 10’dan az işlem yapılmışsa, seans içerisinde geriye dönük olarak bulunan son 10 işlemin ağırlıklı fiyat ortalaması alınır.

Vadesonu Uzlaşma Fiyatı:
Vade Sonunda tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesinde kullanılan uzlaşma fiyatıdır.

SÖZLEŞME BÜYÜKLÜĞÜ :
Sözleşme büyüklüğü (çarpanı) Borsa tarafından belirlenen standart bir büyüklük olup, satın alınan sözleşmenin parasal değerini ifade eder. VOB da  bu çarpan, Endeks 30 sözleşmeleri için 100 , Dolar sözleşmeleri için  1000 dir. Örneğin, 70.725 fiyatla bir Endeks 30 sözleşmesi  alan/satan  yatırımcı  , 70.725 * 100 TL= 7,072.50 TL. lik bir işlem yapmış olur .

AÇIK POZİSYON / TERS POZİSYON
Açık Pozisyon: Vadeli piyasalarda alınmış (uzun veya kısa) ve henüz kapatılmamış pozisyonlara denir.

Ters Pozisyon: Vadeli piyasalarda alınmış bir pozisyonun, ters yönlü bir işlem yapmak (alınmışsa satılarak, satılmışsa alınarak) suretiyle kapatılması işlemidir.

YAYILMA (SPREAD) POZİSYONU :
Aynı sözleşmenin farklı vadelerinden birinde uzun, diğerinde kısa pozisyon alınmasıdır.
Yayılma pozisyonu için Borsa tarafından talep edilen teminat miktarı daha düşük seviyededir.

TEMİNATLAR :
Başlangıç Teminatı: Her bir sözleşmede işlem yapabilmek için Takasbank A.Ş. ‘de müşteri adına açılmış olan teminat hesabına yatırılması zorunlu olan tutardır. (Şu an için Endeks 30 sözleşmelerinde 700 TL , Dolar sözleşmelerinde 160 TL. ) . VOB bu tutarları  piyasa koşulları ve risk durumuna göre gerektiğinde değiştirmektedir.
Sürdürme Teminatı: Yatırımcının gün içinde oluşabilecek zararlarının  karşılanabilmesi amacıyla başlangıçta yatırdığı teminatının belli bir seviyenin altına düşmesine izin verilmez. Bu amaçla borsa, sürdürme teminatı olarak adlandırılan bir sınır  belirler ve müşteri teminatı bu sınırın altına düştüğü takdirde, teminatın tekrar başlangıç teminatı seviyesine yükseltilmesi için yatırımcıdan, oluşan bu  fark talep edilir.

VOB da Sürdürme Teminatı  tüm vadeli işlem sözleşmelerinde Başlangıç Teminatının %75  i  olarak uygulanmaktadır.

VOB İŞLEM SÜRECİ :
T günü : İşlem günü 
Normal Seans Saatleri  09:15 - 17:35
Uzlaşma Fiyatları ve Teminat Tamamlama Çağrıları İlanı 17:45
Takas Süresinin Başlangıcı 17:45
(T+1 günü ) Takas Süresinin Sonu 14:30

VOB SÖZLEŞMELER :
TL/Dolar Döviz Sözleşmesi
TL/Euro Döviz Sözleşmesi
İMKB 100 Endeks Sözleşmesi
İMKB  30 Endeks Sözleşmesi
G-DİBS (gösterge tahvil) Sözleşmesi
Ege Pamuk  Sözleşmesi
Anadolu Kırmızı Buğday Sözleşmesi
Altın Sözleşmesi
 
KORUNMA AMAÇLI İŞLEMLER :
VOB’taki sözleşmeler, ekonominin her kesimindeki kişi ve kurumlara gelecekteki fiyat değişimlerine karşı korunma imkanı vermektedir. Örneğin , ülkemizde dalgalı kur rejimi sonrası dövizde meydana gelen  dalgalanmalar, ihracatçı ve ithalatçıları korumasız bırakmıştır.İhracatçı için ileride düşük döviz kuru ile karşılaşmak istenen bir durum değildir.
Bu sebeple ihracat yapan bir firma vadeli piyasada  kısa pozisyon alarak, ileride eline geçecek  dövizin  fiyatını bugünden sabitleyebilir ve  kurdaki olası gerilemelere karşı kendini koruyabilir . Bu işlemin karşı tarafı da, ileride dövize ihtiyaç duyacak bir ithalatçı olabilir. İthalatçı da ileride alacağı döviz için ödeyeceği TL tutarını, şimdiden döviz sözleşmesinde uzun pozisyon olarak  belirleyebilir.
VOB  aynı korunmayı tarım üreticilerinede sunmaktadır.Örneğin, ilkbahar aylarında pamuğunu ekerken hasat zamanında ürününü hangi fiyattan satacağını bilemeyen ve fiyatların düşmesinden endişe eden üretici eylül  vadeli pamuk sözleşmesinde satış yaparak gelirini sabitleyebilir ve hasat zamanına kadar pamuk fiyatlarındaki dalgalanmadan  etkilenmez.
 
SPEKÜLASYON AMAÇLI İŞLEMLER :
Spekülasyon amaçlı işlemlerde yatırımcı, vadeli işlem sözleşmesi  alım-satımı yaparak kar elde etmeyi amaçlar. Vadeli işlem sözleşmeleri ile işlem yapıldığında kar/zarar potansiyeli, spot piyasa işlemlerinden daha yüksektir.

Vadeli işlemlerdeki potansiyel kar/zararın yüksek olması kaldıraç faktöründen kaynaklanmaktadır.
Kaldıraç, işleme konu olan vadeli işlem sözleşmesi büyüklüğünün, ilgili vadeli işlem sözleşmesinde işlem yapabilmek için yatırılması gereken teminat tutarına bölünmesi ile elde edilir. 7000 TL büyüklüğe sahip bir vadeli işlem kontratında işlem yapmak için yatırılması gereken teminat tutarı 700 TL ise , kaldıraç 10 dur. Örneğin  dolar
kurunun 1.50 olduğunu varsayalım.Spot piyasada 1000 dolar almak için 1500 TL. ye ihtiyaç duyulurken ,aynı miktarda dolar, VOB’da  sadece 1 adet dolar vadeli işlem sözleşmesi satın alınarak gerçekleştirilebilir.Bunun için yatırılması gereken  teminat ise sadece 150 TL. dir.Ancak unutulmamalıdır ki, elde  edilecek muhtemel kar/zarar , yatırılacak meblağa oranla daha  yüksek olacaktır .